Reykjanes - Reykjanes
Svört hraun frá sögulegum tíma (Stampahraun) þekja skagann að vestanverðu, með lágum en úfnum, rauðbrunnum gígum. Úti við sjó, á enda gígaraðarinnar, er eini þekkti öskugosgígurinn á Reykjanesskaga, nú horfinn hálfur í sjó. Norðaustur um mitt nesið liggja nokkrar lágar en reisulegar móbergshæðir í röð (Valahnjúkur, Vatnsfell, Sýrfell). Milli Skálafells og Valahnjúks Vatnsfells gengur sigdæld (Val(a)bjargargjá), með háum misgengisstalli utan í Skálafellinu (Valabjörg). Er hún einna sýnilegust ummerki um hinn miðlæga sigdal úthafshryggjarins, sem þarna gengur á land, og svo aftur Hauksvörðugjá (Haugsvörðugjá) norður frá Sýrfelli.
Jarðhitasvæðið á Reykjanesi er austanvert við miðja fellaröðina, en teygir sig norður í Sýrfell og suður undir Skálafell. Það er og hefur verið síbreytilegt, eins og flest háhitasvæði, með heitum leirskellum, gufuhverum og sísjóðandi leirhverum. Svæðið hefur oft tekið við sér í jarðskjálftum og þá myndast stundum gjósandi leirhverir. Friðað kríuvarp er á velgjunni utan í Skálafell og er þar gróið í samræmi við það. Reynt hefur verið með ýmis konar iðju við jarðhitann, en nú er Hitaveita Suðurnesja búin að reisa þar 100 MW raforkuver og áætlanir eru um stækkun. Vilja virkjunarmenn sækja suður frá vinnslusvæðinu við Sýrfell en verndunarmenn halda á móti. Veruleg sjónmengun yrði að háspennulínum frá svæðinu.
Freysteinn Sigurðsson